Fís

© Gardiner Mitchell/Turasóireacht Éireann

Fís

Díríonn an Líonra Náisiúnta Raonta Rothaíochta (an LNR) ar chathracha agus bailte ina bhfuil níos mó ná 5,000 duine a cheangal le gréasán raonta rothar sábháilte, ceangailte agus mealltach. Tá pleananna ann le rotharbhealaí go cinn scríbe a chruthú, cosúil le moil iompair, ionaid oideachais, ionaid fostaíochta, fóillíocht agus cinn scríbe turasóirí. Sa chás gur féidir, déanfaidh sé an fhéidearthacht a bharrfheabhsú go mbeidh daoine in ann rothaíocht mar chuid dá ngníomhaíochtaí laethúla, cosúil leis an obair nó comaitéireacht don oideachas. Comhcheanglófar é freisin leis an mbonneagar rothar atá ann faoi láthair agus a bheartaítear. Beidh páirt lárnach ag sábháilteacht ar bhóithre, agus ag sábháilteacht agus slándáil úsáideoirí, i bhforbairt an LNR.

Cuireann an LNR le hobair a rinne BIÉ roimhe seo agus tagann sé leis an obair faoina dtugann an tÚdarás Náisiúnta Iompair (an ÚNI) le gréasáin raonta rothar uirbeacha agus ar leibhéal contae a fhorbairt. Comhcheanglaítear é le rotharbhealaí agus gréasáin eile rothar a bhfuil céimeanna éagsúla d’fhorbairt bainte amach acu, bealaí EuroVelo, glasbhealaí agus an Plean Straitéiseach do Ghlasbhealaí i dTuaisceart Éireann san áireamh. Cuirfidh plean an LNR leis na tionscadail forbartha eile rothaíochta seo agus cuirfidh sé croídhromlach ar fáil ar féidir le gréasáin eile ceangal leis.

Tá mar aidhm ag an LNR roinnt tairbhí a chruthú do rothaithe agus pobail ar fud na hÉireann, an méid seo a leanas ina measc:

  • Bheith mar an gcroíghréasán raonta rothar d’Éirinn, bailte agus cinn scríbe a cheangal lena gceanglóidh gréasáin raonta rothar eile.
  • Gníomhú mar ghréasán ilfheidhmeach atá ar fáil do chomaitéirí, úsáideoirí fóillíochta agus turasóirí.
  • Gréasán comhtháiteach agus comhordaithe a bhunú a chomhcheanglaítear le rotharbhealaí atá ann faoi láthair agus a bheartaítear atá á bhforbairt ag BIÉ agus ag comhlachtaí eile.
  • Cabhrú le heolas a chur ar fáil don bhealach a thugann údaráis áitiúla tús áite d’infheistíochtaí atá cistithe ag an Státchiste i mbonneagar rothar.
  • Úsáid a bhaint as an mbonneagar atá ann faoi láthair pé áit ar féidir, glasbhealaí agus bóithre dí-aicmithe san áireamh ina bhfuil dóthain spáis le háiseanna sábháilte agus cuí rothar a sholáthar.
  • Bonneagar ardchaighdeáin rothar a sholáthar le sábháilteacht, compord agus rannpháirtíocht mhéadaithe sa rothaíocht a sholáthar. Forbrófar caighdeáin íosta dearaidh maidir leis an mbealach a fhorbrófar an gréasán.
  • Comharthaí soiléire a bheith curtha in airde ar an ngréasán le hé a shainaithint agus a idirdhealú ó áiseanna eile rothar.

Cur Chuige

Forbraíodh an LNR a bheartaítear tar éis dul i gcomhairle le príomhpháirtithe leasmhara, agus taighde agus anailís fhorleathan a dhéanamh ar dhea-chleachtas go hidirnáisiúnta. Forbraíodh dréachtphlean an LNR tríd an idirchaidreamh seo, plé san áireamh le comhlachtaí ionadaíocha rothaíochta.

I measc na bpríomhpháirtithe leasmhara, tá an Roinn Iompair, an tÚdarás Náisiúnta Iompair agus Cumann na mBainisteoirí Contae agus Cathrach, anuas ar Spórt Éireann, Rothaíocht Éireann, Fáilte Éireann agus Uiscebhealaí Éireann. I measc na ngrúpaí úsáideoirí a fostaíodh, tá Cyclist.ie agus Cara.

Tá an cur chuige i leith an phlean struchtúraithe timpeall ar phróiseas cúig chéim a dtugtar cuntas air thíos. Tá Céim 4 – Comhairliúchán Poiblí, bainte amach faoi láthair againn.

Tar éis dúinn ár n-anailís a dhéanamh ar aiseolas poiblí, críochnófar tuarascáil i Lúnasa 2022 ar an LNR a bheartaítear ina gcuimseofar an t-aiseolas a fuarthas. Déanfar pleananna mionsonraithe leis an LNR a thabhairt isteach sna blianta amach romhainn a fhorbairt ansin.

Stages of the proposed NCN

Soláthar Amach Anseo

Treoróidh an LNR bonneagar rothar a fhorbairt in Éirinn sna blianta amach romhainn. Soláthrófar an LNR féin trí shraith céimeanna rollacha cúig bliana ag údaráis áitiúla bunaithe ar réimse critéar, an méid seo a leanas ina measc:

  • Soláthar tapa – conairí atá sa chéim phleanála/thógála cheana féin
  • Éileamh – conairí ardúsáide bunaithe ar ghaireacht do chathracha/bhailte móra nó ar a gceangal leo
  • Bearnaí reatha – stráicí neamhiomlána de chonairí leis an mbonneagar reatha suntasach
  • Cothromaíocht réigiúnach – bonneagar a sholáthar fud fad na tíre, ní hamháin i limistéir ard-daonra

Sainaithneofar i measúnú tosaigh na conairí atá le soláthar i ngach céim den chur i bhfeidhm. Deimhneofar an measúnú trí dhul i gcomhairle le húdaráis áitiúla lena dheimhniú gur féidir na bealaí éagsúla a sholáthar laistigh de na hamfhrámaí a dtugtar cuntas orthu. Beidh an chéad chéim um chur i bhfeidhm ar siúl ó 2023 go 2025. Cuirfear céimeanna ina dhiaidh sin ar siúl gach cúig bliana – ag tosú in 2026-2030.

Bonneagar

Sainaithneofar sa LNR ardchaighdeán de sholáthar bonneagair le rotharbhealaí sábháilte, compordacha agus mealltacha a sholáthar d’úsáideoirí. Cuirfidh roinnt treoirlínte éagsúla eolas ar fáil do na caighdeáin seo, an méid seo a leanas ina measc:

  • Caighdeáin Dearaidh Rotharbhealaigh Tuaithe BIÉ
  • Lámhleabhar Náisiúnta Rothaíochta (LNR) an ÚNI
  • An Lámhleabhar Dearaidh do Shráideanna Uirbeacha (LDSU)

Beidh saghsanna éagsúla de bhonneagar i mbealaí an LNR (e.g., glasbhealaí, raonta rothar scartha, bóthar comhroinnte) ag brath ar an láthair agus ar chás na húsáide, ach leagfar an bhéim ar thimpeallacht shábháilte a sholáthar do na húsáideoirí go léir. Cé go bhfuil obair ar siúl leis an méid a bheidh i gceist le bonneagar bóthair comhroinnte a dheimhniú, i measc na samplaí de bhonneagar scartha, tá:

Conair Rothaíochta (glasbhealach)
Conair Rothaíochta (glasbhealach): Áis atá ar leith ó chonair an bhóthair agus ina bhfuil gnéithe cosúil le cosáin tarraingthe, iarnróid nach n-úsáidtear a thuilleadh agus cosáin eile den saghas sin.

Áis atá ar leith ó chonair an bhóthair agus ina bhfuil gnéithe cosúil le cosáin tarraingthe, iarnróid nach n-úsáidtear a thuilleadh agus cosáin eile den saghas sin.

Rotharbhealach Easbhóthair (scartha ón mbóthar)
Scartha go fisiciúil ón gcarrbhealach trí chiumhais nó foirm eile de leithdheighilt fhisiciúil; ach leanann sé de bheith mar chuid de chonair an bhóthair, áfach.

Scartha go fisiciúil ón gcarrbhealach trí chiumhais nó foirm eile de leithdheighilt fhisiciúil; ach leanann sé de bheith mar chuid de chonair an bhóthair, áfach.

Raon Rothar Caighdeánach (comhréidh)
Leithdheighilt fhisiciúil idir rothaithe agus feithiclí trí mhullaird.

Leithdheighilt fhisiciúil idir rothaithe agus feithiclí trí mhullaird.

Raon Rothar Caighdeánach (ardaithe)
Leithdheighilt fhisiciúil ag airde iomlán cholbha idir rothaithe agus feithiclí mótair.

Leithdheighilt fhisiciúil ag airde iomlán cholbha idir rothaithe agus feithiclí mótair.

Raon Rothar Caighdeánach (laistiar den chiumhais)
Ciumhais féir nó phábháilte a dhéanann an raon rothar a dheighilt ón gcarrbhealach.

Ciumhais féir nó phábháilte a dhéanann an raon rothar a dheighilt ón gcarrbhealach.

Raon Rothar Caighdeánach (dhá bhealach)
Scaradh fisiciúil ón gcarrbhealach trí chiumhais roinnte. Scaradh fisiciúil ón gcosán trí chiumhais nó difríocht airde.

Scaradh fisiciúil ón gcarrbhealach trí chiumhais roinnte. Scaradh fisiciúil ón gcosán trí chiumhais nó difríocht airde.